Kwas hialuronowy: Bezpieczny czy ryzykowny? Ekspertka wyjaśnia!

to substancja, która w ostatnich latach zyskała ogromną popularność zarówno w gabinetach medycyny estetycznej, jak i w codziennej pielęgnacji. Nic dziwnego jego zdolność do wiązania wody i poprawy nawilżenia skóry jest imponująca. Jednak wraz z rosnącą popularnością pojawiają się pytania o jego bezpieczeństwo, zwłaszcza w kontekście inwazyjnych zabiegów. W tym artykule, jako Emilia Ziółkowska, pragnę rozwiać wszelkie wątpliwości i przedstawić kompleksowy obraz bezpieczeństwa kwasu hialuronowego w różnych jego zastosowaniach, od kosmetyków, przez suplementy, aż po wypełniacze.

Przeczytaj również: Niacynamid i kwas hialuronowy: jak łączyć dla idealnej cery?

Kwas hialuronowy w twojej skórze dlaczego budzi pytania o bezpieczeństwo?

Zacznijmy od podstaw: kwas hialuronowy (HA) to substancja, która naturalnie występuje w naszym organizmie. Znajdziemy go w skórze, mazi stawowej, gałce ocznej czy tkance łącznej. Jego główną funkcją jest wiązanie wody, co zapewnia tkankom odpowiednie nawilżenie, elastyczność i sprężystość. Dzięki temu, że jest to składnik endogenny, czyli produkowany przez nasze ciało, charakteryzuje się on wyjątkowo wysoką biozgodnością. To właśnie ta naturalność sprawia, że jest on tak dobrze tolerowany i rzadko wywołuje niepożądane reakcje, co czyni go jednym z bezpieczniejszych składników w medycynie i kosmetologii.

Kwas hialuronowy jest wykorzystywany w wielu formach, a każda z nich ma nieco inny profil bezpieczeństwa, choć ogólnie jest on bardzo pozytywny. W kosmetykach, takich jak kremy i serum, działa głównie na powierzchni skóry, zapewniając intensywne nawilżenie naskórka. W tej formie jest uznawany za w pełni bezpieczny. Z kolei w medycynie estetycznej, jako wypełniacz podawany iniekcyjnie, pozwala na modelowanie konturów twarzy, wypełnianie zmarszczek czy powiększanie ust. Choć zabiegi te są generalnie bezpieczne, niosą ze sobą pewne ryzyko, o którym warto wiedzieć. Istnieją również suplementy diety z kwasem hialuronowym, które są uważane za bezpieczne, choć brakuje długoterminowych badań, a ich stosowanie wymaga ostrożności u niektórych grup osób, na przykład kobiet w ciąży czy karmiących piersią.

Bezpieczeństwo kwasu hialuronowego w kosmetykach co musisz wiedzieć o serum i kremach?

Jeśli chodzi o kosmetyki, mogę z pełnym przekonaniem stwierdzić, że kwas hialuronowy jest w nich całkowicie bezpieczny. Jego cząsteczki są zbyt duże, aby przeniknąć do głębszych warstw skóry, dlatego działają przede wszystkim na jej powierzchni, tworząc nawilżającą warstwę. Dzięki temu naskórek staje się gładki, elastyczny i lepiej chroniony przed utratą wody. W przypadku stosowania zewnętrznego, ryzyko ogólnoustrojowych skutków ubocznych jest zerowe, co sprawia, że HA w kremach i serum to doskonały wybór dla każdego, kto szuka skutecznego i bezpiecznego nawilżenia.

Zdarza się, że po zastosowaniu kosmetyku zawierającego kwas hialuronowy pojawiają się podrażnienia czy reakcje alergiczne. Jednak w zdecydowanej większości przypadków winne są inne składniki formuły kosmetycznej, a nie sam kwas hialuronowy. Mogą to być konserwanty, barwniki, substancje zapachowe czy inne aktywne składniki, na które dana osoba jest uczulona. Czysty kwas hialuronowy jest substancją o bardzo niskim potencjale alergizującym, co potwierdza jego biozgodność z naszym organizmem.

Zabiegi z kwasem hialuronowym co musisz wiedzieć zanim zdecydujesz się na igłę?

Zabiegi iniekcyjne z kwasem hialuronowym, choć są niezwykle popularne i dają spektakularne efekty, wymagają większej świadomości ryzyka niż stosowanie kosmetyków. Na szczęście, większość skutków ubocznych jest łagodna i przejściowa.

• Zaczerwienienie: Typowa reakcja skóry na wkłucie igłą.
• Obrzęk: Delikatne opuchnięcie w miejscu podania, które jest naturalną reakcją na wprowadzenie substancji i uraz tkanki.
• Siniaki: Mogą pojawić się, jeśli igła trafi w drobne naczynko krwionośne.
• Ból w miejscu podania: Zazwyczaj niewielki i szybko ustępujący.

Wszystkie te objawy zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni po zabiegu i nie stanowią powodu do niepokoju. Są to naturalne reakcje organizmu na iniekcję.

Niestety, poza tymi łagodnymi dolegliwościami, istnieją również poważniejsze, choć na szczęście rzadkie powikłania. Ich wystąpienie jest często związane z brakiem doświadczenia osoby wykonującej zabieg lub użyciem preparatu niskiej jakości. Ważne jest, aby być świadomym ich istnienia i wiedzieć, jak postępować w przypadku ich wystąpienia, ponieważ niektóre z nich wymagają natychmiastowej interwencji.

• Martwica skóry (nekroza): To najgroźniejsze powikłanie. Dochodzi do niej, gdy wypełniacz zostanie podany bezpośrednio do naczynia krwionośnego, blokując przepływ krwi. Może to prowadzić do obumarcia tkanki, a w skrajnych przypadkach nawet do utraty wzroku, jeśli dotyczy naczyń zaopatrujących oko. Wymaga natychmiastowej interwencji lekarza, który musi rozpuścić kwas hialuronowy.
• Ziarniniaki i guzki: Są to stwardnienia i grudki, które mogą tworzyć się pod skórą jako reakcja organizmu na ciało obce. Mogą pojawić się nawet wiele miesięcy po zabiegu i bywają trudne do usunięcia.
• Efekt Tyndalla: To niebieskawe lub siniakowate prześwitywanie preparatu przez skórę. Zazwyczaj występuje, gdy kwas hialuronowy zostanie podany zbyt płytko. Efekt ten jest nieestetyczny, ale niegroźny dla zdrowia.
• Infekcje i biofilm: Ryzyko infekcji zawsze istnieje przy naruszeniu ciągłości skóry. Jeśli zasady aseptyki nie są przestrzegane, bakterie mogą dostać się do tkanki, prowadząc do stanu zapalnego, a nawet tworzenia się biofilmu, który jest trudny do wyleczenia.

Kto powinien unikać kwasu hialuronowego lista kluczowych przeciwwskazań

Chociaż kwas hialuronowy jest substancją bezpieczną, istnieją pewne sytuacje, w których zabiegi z jego użyciem są bezwzględnie przeciwwskazane. Moim zdaniem, świadomość tych ograniczeń jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta.

• Ciąża i okres karmienia piersią: Brak wystarczających badań dotyczących wpływu na płód i niemowlę.
• Aktywne choroby nowotworowe: Wszelkie zabiegi estetyczne powinny być odłożone do czasu pełnego wyleczenia.
• Aktywne infekcje skórne w miejscu zabiegu: Na przykład opryszczka, stany zapalne, trądzik. Zabieg mógłby rozprzestrzenić infekcję.
• Alergia na składniki preparatu: Chociaż rzadka, może wystąpić uczulenie na substancje pomocnicze lub sieciujące.

Istnieją również względne przeciwwskazania, które nie wykluczają zabiegu całkowicie, ale wymagają szczególnej ostrożności i dokładnej konsultacji z lekarzem. Należą do nich między innymi choroby autoimmunologiczne w aktywnej fazie. U pacjentów z takimi schorzeniami istnieje ryzyko zaostrzenia objawów lub wywołania niepożądanej reakcji immunologicznej na wypełniacz. Zawsze zalecam szczegółową rozmowę z lekarzem prowadzącym i specjalistą medycyny estetycznej, aby ocenić potencjalne ryzyko i korzyści.

Przed zabiegiem niezwykle ważne jest, aby poinformować specjalistę o wszystkich swoich schorzeniach i przyjmowanych lekach. Oto lista kluczowych kwestii:

• Przyjmowanie leków rozrzedzających krew (np. aspiryna, warfaryna): Zwiększa ryzyko siniaków i krwawień.
• Niewyrównane choroby tarczycy: Mogą wpływać na procesy gojenia i reakcje organizmu.
• Skłonność do bliznowców (keloidów): Zwiększone ryzyko powstawania nieestetycznych blizn.
• Wcześniejsze zabiegi z użyciem innych wypełniaczy: Ważne, aby lekarz wiedział, co było wcześniej wstrzykiwane.

Alergia na kwas hialuronowy jak często się zdarza i co ją naprawdę wywołuje?

Wielokrotnie podkreślałam, że kwas hialuronowy jest substancją biozgodną z ludzkim organizmem. To właśnie dlatego prawdziwa alergia na czysty kwas hialuronowy jest ekstremalnie rzadka. Nasz organizm rozpoznaje go jako swój własny składnik, co minimalizuje ryzyko reakcji immunologicznej. Nie oznacza to jednak, że reakcje uczuleniowe w ogóle się nie zdarzają. Po prostu ich przyczyna leży gdzie indziej.

Rzeczywiste przyczyny reakcji alergicznych lub uczuleniowych po zabiegach z kwasem hialuronowym są zazwyczaj związane z innymi składnikami preparatu lub procesem jego produkcji:

• Zanieczyszczenia pozostałe po procesie produkcji: Preparaty kwasu hialuronowego są często wytwarzane biotechnologicznie z użyciem bakterii. Jeśli proces oczyszczania nie jest wystarczająco dokładny, w produkcie mogą pozostać śladowe ilości białek bakteryjnych, które mogą wywołać reakcję alergiczną.
• Substancje sieciujące (np. BDDE butanediol diglycidyl ether): To związki chemiczne używane do stabilizacji kwasu hialuronowego w wypełniaczach, aby był on trwalszy i wolniej się rozkładał. Niektóre osoby mogą być uczulone na te substancje.
• Dodatkowe składniki preparatu: Wiele wypełniaczy zawiera w swoim składzie lidokainę środek znieczulający, który ma za zadanie zmniejszyć ból podczas zabiegu. Alergia na lidokainę jest stosunkowo częstsza niż na sam kwas hialuronowy.

Objawy reakcji alergicznej mogą być różnorodne i pojawić się w różnym czasie:

• Natychmiastowe objawy: Mogą wystąpić zaraz po zabiegu i obejmują silny obrzęk, zaczerwienienie, świąd, pokrzywkę, a w rzadkich przypadkach nawet duszności czy spadek ciśnienia.
• Opóźnione objawy: Czasem reakcja pojawia się po kilku dniach, tygodniach, a nawet miesiącach. Może objawiać się utrzymującym się rumieniem, bolesnymi grudkami, stwardnieniami lub przewlekłym stanem zapalnym w miejscu podania.

Jak zapewnić sobie bezpieczeństwo twoja checklista przed zabiegiem

Moje doświadczenie pokazuje, że absolutną podstawą bezpieczeństwa jest wybór wykwalifikowanego i doświadczonego lekarza. Osoba wykonująca zabieg musi doskonale znać anatomię twarzy, rozumieć, jak tkanki reagują na wypełniacz, a co najważniejsze potrafić szybko i skutecznie postępować w razie wystąpienia jakichkolwiek powikłań. Nie bój się pytać o certyfikaty, szkolenia i doświadczenie lekarza. To twoje zdrowie i bezpieczeństwo!

Kolejnym kluczowym elementem jest jakość używanego preparatu. Bezpieczeństwo gwarantują wyłącznie certyfikowane, medyczne preparaty od renomowanych producentów. Takie produkty przechodzą rygorystyczne testy i są dopuszczone do użytku medycznego. Niska cena zabiegu często wiąże się z użyciem produktów o nieznanym pochodzeniu, niskiej czystości lub wręcz niebezpiecznych podróbek. Pamiętaj, że oszczędzanie na jakości preparatu to oszczędzanie na własnym zdrowiu i bezpieczeństwie.

Zawsze podkreślam, że szczegółowy wywiad medyczny i świadoma zgoda pacjenta to twoje prawa i gwarancja bezpieczeństwa. Przed każdym zabiegiem lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad, zapytać o historię chorób, przyjmowane leki i wszelkie alergie. Powinien również szczegółowo wyjaśnić przebieg zabiegu, możliwe efekty, a także potencjalne ryzyko i powikłania. Twoja świadoma zgoda jest dowodem na to, że rozumiesz wszystkie aspekty zabiegu i podejmujesz decyzję w pełni poinformowana.

Niezadowalający efekt lub problem hialuronidaza jako antidotum

W kontekście bezpieczeństwa zabiegów z kwasem hialuronowym, nie mogę nie wspomnieć o hialuronidazie. To enzym, który ma zdolność rozpuszczania kwasu hialuronowego. Jej istnienie znacząco podnosi bezpieczeństwo zabiegów, ponieważ stanowi skuteczne "antidotum". W przypadku niezadowalających efektów (np. zbyt dużej objętości, asymetrii, efektu Tyndalla) lub poważniejszych powikłań (np. wspomnianej martwicy skóry), hialuronidaza pozwala na szybką korektę lub całkowite usunięcie wypełniacza. To narzędzie, które w rękach doświadczonego lekarza jest nieocenione i daje pacjentom dodatkowe poczucie bezpieczeństwa.

Rozpuszczanie kwasu hialuronowego za pomocą hialuronidazy jest w większości przypadków bezpieczne i skuteczne. Oczywiście, jak każda procedura medyczna, może wiązać się z drobnymi skutkami ubocznymi, takimi jak obrzęk czy siniaki w miejscu podania enzymu. Jednak korzyści płynące z możliwości szybkiego rozwiązania problemu zazwyczaj znacznie przewyższają te minimalne niedogodności. To właśnie dzięki hialuronidazie, zabiegi z kwasem hialuronowym stały się jeszcze bezpieczniejsze i bardziej przewidywalne.